Gostynin jest miastem położonym w celntralnej Polsce. Leży w administracyjnych granicach województwa mazowieckiego, w odległości 120 km na zachód od Warszawy, 80 km na południe od Torunia i 24 km od Płocka oraz 100 km na północ od Łodzi.

Połączenie Gostynina z innymi częściami województwa zapewnia droga wojewódzka E-60, łącząca Łódź z Płockiem, a z pozostałą częścią kraju oraz z zagranicą zapewnia znajdujący się w odległości 26km węzeł autostradowy A-1 i A-2.

Miasto Gostynin wraz z pięcioma okolicznymi gminami tworzy powiat gostyniński, będący granicznym powiatem województw: mazowieckiego, łódzkiego i kujawsko-pomorskiego.

Początki osadnictwa na terenie współczesnego Gostynina są trudne do uchwycenia. Brak jest zarówno źródeł pisanych jak i archeologicznych. Skromne ślady domostwa odkryte pod koniec lat czterdziestych około 800 metrów na południowy- wschód od rynku, pozwoliły wysunąć przypuszczenia, że pomiędzy VI a VIII wiekiem istniała tu pierwsza stała osada. Można jednak powiedzieć, że gęste lasy puszczy gostynińskiej (zwanej w przeszłości gostyńską) stanowiły specyficzną zaporę dla rozwoju osadnictwa w okolicach Gostynina. Uległo to zapewne zmianie z chwilą, gdy przez Ziemię Gostynińską zaczęły prowadzić ważne szlaki komunikacyjno-handlowe, przede wszystkich z Kujaw na Mazowsze środkowe i dalej aż na Ruś. Również sytuacja polityczna Mazowsza w dobie rozbicia dzielnicowego wpłynęła na rolę i pozycję Gostynina. W wyniku podziału Ziemia Gostynińska znalazła się na pograniczu mazowiecko-kujawskim. Przyczyniło się to prawdopodobnie do wzniesienia obronnego grodu, być może za czasów Konrada I Mazowieckiego. Gród usytuowano na wzniesieniu pomiędzy jeziorami Kocioł i Czarne. Na sąsiednim wzgórzu rozwijało się podgrodzie z kościołem św. Jakuba.

Po raz pierwszy gród o nazwie Gostynin poświadczony jest źródłowo w roku 1297. W grodzie tym książę płocki Bolesław II wystawił dokument z przywilejami dla biskupstwa płockiego.

W sporach dynastycznych pomiędzy Piastami mazowieckimi, Bolesławem II i jego bratem Konradem II, wspomniany jest również Gostynin, który został zdobyty w 1286 roku przez wspomagające Konrada wojska ruskie. W jednej z ruskich kronik zachował się opis grodu jako pełnego towarów i ludzi. Sam gród został chyba poważnie zniszczony. Musiano dość szybko go odbudować, skoro pustoszący Ziemię Gostynińską w 1300 roku Wacław II Czeski, oblegał Gostynin, ale go nie zdobył.

Strategiczne położenie Gostynina ujawniło się już w roku 1326, kiedy to Władysław Łokietek zaatakował Mazowsze płockie. Chciał w ten sposób zmusić jego władcę Wacława (zwanego Wańką), sprzymierzeńca Czechów i Krzyżaków do uległości lennej. Łokietek oblegał Gostynin, lecz również go nie zdobył, gdyż gród był dobrze przygotowany do obrony.

Od roku 1319 poświadczona jest źródłowo gostynińska hierarchia grodowa (wspomina się wówczas podkomorzego gostynińskiego), która z czasem przekształciła się w hierarchię ziemską. Pierwszy znany z imienia kasztelan gostyniński- Paweł, pojawia się jednak w dokumencie z 1345 roku.

Dynamiczny rozwój grodu datuje się od czasów panowania na Mazowszu księcia Siemowita III. To on w roku 1352 jako pierwszy włączył do swej oficjalnej tytulatury- tytuł księcia gostynińskiego. On też prawdopodobnie wzniósł pierwszy, choć skromny zamek w Gostyninie, na sztucznie podwyższonym wzgórzu, pomiędzy rozlewiskami na lewym brzegu Skrwy. Za jego czasów zaczęło rozwijać się osadnictwo na prawym brzegu tej rzeki, na terenie później lokowanego miasta.

Siemowit III obdarzył także kościół parafialny w Gostyninie licznymi przywilejami i daninami. W odpowiednim dokumencie mowa o kościele św. Jakuba "de castro antiquo". Chodzi więc zapewne o pierwotny gród gostyniński, co jednoznacznie wskazuje na funkcjonowanie już nowej osady. Rozwijała się ona intensywnie, skoro syn i następca Siemowita III, Siemowit IV nadał jej w 1382 roku prawa miejskie, lokując na prawie chełmińskim. Nowo lokowane miasto koncentrowało się wokół rynku (obecny Plac Wolności) i przyległości. Ta tradycja urbanistyczna przetrwała do dnia dzisiejszego. Na zapleczu rynku, w części północnej, zbudowany został nowy kościół pod wezwaniem św. Marcina. Do niego przeniesiono siedzibę gostynińskiej parafii. Tym samym gród nad jeziorem Czarne powoli tracił na znaczeniu.

linki reklamowe